یکی از اولین تصمیمها برای هر نیروی جدید کارگاه: با چه مدلی حساب کنیم؟ روزمزد، متری، قنترات (توافقی) یا ماهانه؟ انتخاب اشتباه یا محاسبهی شلخته، هم هزینه را بالا میبرد و هم رابطهی کاری را خراب میکند. این راهنما هر چهار مدل را با نحوهی محاسبه و نقاط ضعفشان مرور میکند.
روزمزد: ساده اما پرمناقشه
مبلغ ثابت بهازای هر روز کار. مناسب کارهای عمومی و غیرقابل متره: کارگر ساده، جابهجایی، نظافت کارگاه.
- محاسبه: تعداد روز کارکرد × دستمزد روزانه + اضافهکار/پاداش − مساعدهها.
- نقطهضعف: «تعداد روز» — اگر حضور و غیاب روزانه ثبت نشود، سر ماه دو عدد متفاوت روی میز است. نیمروزها (بارندگی، تعطیلی زودهنگام) و جمعهها هم باید تکلیف روشن داشته باشند.
- قاعده: حضور و غیاب همان روز ثبت شود؛ نیمروز با نصف دستمزد؛ توافق جمعهها از روز اول مکتوب.
متری: عادلانه برای کار قابل اندازهگیری
دستمزد بهازای هر متر مربع (یا متر طول) کار انجامشده: سرامیک، سنگ، گچ، دیوارچینی. سرعتِ استادکار به نفع خودش است و کیفیت را تو کنترل میکنی.
- محاسبه: متراژ تأییدشده × نرخ هر متر. متره در پایان هر مرحله، دونفره برداشته و ثبت شود.
- نقطهضعف: اختلاف بر سر روش متره — بازشوها کسر میشود؟ سطوح شیبدار چطور؟ قبل از شروع، روش اندازهگیری را با مثال مکتوب کن.
- حواست باشد: کار متریِ با کیفیت پایین، دوبارهکاریِ گران است؛ پرداخت آخرین قسط بعد از تأیید کیفیت باشد.
قنترات (توافقی): یک عدد برای کل کار
کل یک کار مشخص با یک مبلغ مقطوع: «گچکاری کامل این طبقه، فلان مبلغ.» ریسک زمان و مقدار با استادکار است و برای تو بودجه قطعی میشود.
- محاسبه: مبلغ توافقشده، معمولاً در چند قسطِ گرهخورده به پیشرفت.
- نقطهضعف: شرح کار. هر چه نوشته نشود، «جزو قرار نبود» میشود — ابزار، گلویی، نورپردازی سقف، حمل نخاله.
- قاعده: شرح کار دقیق + مراحل پرداخت + ۵ تا ۱۰ درصد حسن انجام کار.
ماهانه: برای نقشهای ثابت
حقوق ثابت ماهانه برای نگهبان، سرپرست کارگاه، انباردار. محاسبه ساده است؛ فقط پرداختها باید منظم و ثبتشده باشند و اضافهپرداختها (عیدی، پاداش) از حقوق پایه تفکیک شوند تا حساب سال بعد شفاف بماند.
جمعبندی: کدام مدل برای کدام کار؟
- کار عمومی و روزانه → روزمزد + حضور و غیاب روزانه.
- کار قابل متره با کیفیت قابل بازرسی → متری + توافق مکتوب روش متره.
- کار مشخص با ابتدا و انتهای روشن → قنترات + شرح کار دقیق.
- نقش ثابت و مستمر → ماهانه.
مدل هر چه باشد، سه عدد باید برای هر نفر همیشه زنده باشد: قابل پرداخت، کل دریافتی، باقیمانده. معمارساز هر چهار نوع دستمزد را پشتیبانی میکند — کارکرد روزمزد را خودکار از حضور و غیاب میشمارد، متره و اقساط قنترات را نگه میدارد، و کارنامهی کامل هر نفر را برای روز تسویه آماده دارد.